◀️ حديث‌ اقوام‌ متعمق‌ در آخرالزمان‌

✍️ از جمله روایاتی که بعضا از سوی موافقان فلسفه در تایید این مسلک به آن استناد می شود، روایت زیر است: 

🔻ـ سُئل‌ علي‌ بن‌ الحسين عليه السلام عن‌ التوحيد، فقال‌: ان‌ الله‌ تعالي‌ علم‌ انه‌ يكون‌ في‌ اخرالزمان‌ اقوام‌ متعمقون‌ فأنزل‌ الله‌ تعالي‌: «قل‌ هو الله‌ احد، الله‌ الصمد» و الايات‌ من‌ سورة الحديد الي‌ قوله‌: و هو عليم‌ٌ بذات‌ الصدور، فمن‌ رام‌ ماوراء ذلك‌ فقد هلك  
از امام‌ سجاد عليه السلام درباره توحيد پرسيده‌ شد، حضرت‌ فرمود: خداوند دانست‌ كه‌ در آخرالزمان‌ گروه‌هايي‌ اهل‌ تعمق‌ يافت‌ خواهند شد، لذا سوره‌ توحيد و آياتي‌ از سوره‌ حديد را [آيات‌ 1 تا 6] نازل‌ فرمود؛ حال‌ هر كس‌ در پي‌فهم‌ فراتر از اين‌ آيات‌ بر آيد، نابود خواهد شد. (بحارالانوار3/261) 

🔸 اهل فلسفه مدعی اند که توحید و الهیات آنها بر خلاف توحید متکلمان و فقها و محدثان، عمیق و غیرسطحی است و امام سجاد علیه السلام در این روایت آنان را به عنوان اهل تعمق ستوده  و فرموده که سوره توحید و آیات نخست سوره حدید (از جمله آیه هو الاول و الاخر که شرح آن در پست قبلی گذشت) برای اینان نازل شده است زیرا تنها فلاسفه هستند که به عمق این آیات پی می برند.  (آیت الله جوادی آملی، تسنیم ج 8 ص 122) 

🔻درباره روايت‌ فوق‌ بايد گفت‌: 

ادامه نوشته

◀️ نقدی بر فهم فلسفی و عرفانی از آیه «هو الاول و آلاخر و الظاهر و الباطن»

✍️ یکی از جدی ترین اشکالات فلسفه و عرفان مصطلح نحوه مواجهه آن با آیات قران و روایات اهل بیت علیهم السلام است. فیلسوفان و عرفا گر چه مبانی خویش را خارج از منابع اسلامی و کتاب و سنت اخذ کرده اند و اساسا نیازی به مراجعه منظم و روشمند و جامع به قران و احادیث معتبر اهل بیت علیهم السلام نمی بینند اما با این حال در استناد به برخی آیات و روایات متشابه که می تواند فارغ از محکمات، مورد تفسیر به رای قرار بگیرد و در مسیر اثبات آموزه ای فلسفی و عرفانی مورد بهره برداری واقع شود، درنگ نمی کنند. 

🔻از جمله آیاتی که مورد چنین رویکردی قرار گرفته، آیه سوم سوره حدید «هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن»  است. 
گرچه برهان عقلی و همه آیات و روایات محکم و صریح دال بر بینونت و جدایی ذاتی بین خالق و مخلوق است و هیچ گونه شباهتی بین خداوند و جهان هستی نیست و جهان، مخلوق و مصنوع خداوند است نه متحد و یا عین خداوند، و آیاتی چون لیس کمثله شئ و سوره توحید بر ذات بی همتا و بی مثال و منزه خداوند از هر گونه تشبیه و حلول و اتحاد و عینیت با اشیاء دلالت می کند، اما اهل فلسفه وعرفان آیه هوالاول و الاخر را بدین معنا می گیرند که اول و آخر و ظاهر و باطن هستی و جهان خداست و موجودی جز او نیست و او عین جهان و مخلوقات است و وجود او همه جا را پر کرده و جایی برای وجود غیر باقی نگذاشته است و  با استناد به این آیه به ترویج ایده غیر عقلانی وحدت وجود می پردازند. به موارد زیر بنگرید: 

ادامه نوشته

☘️ خاطرات مطبوعاتی ام از کیهان تا صبح و سمات ـ 35 / بیانیه شدید اللحن آوینی علیه صدا و سیما

✍️ به دنبال وقوع جنگ در بالکان و بوسنی و هرزگوین و حضور آقایان طالب زاده و صدری و برجی در منطقه برای ساخت مستندی در باره این جنگ با هدایت شهید سید مرتضی آوینی و سرمایه حوزه هنری، سریالی مستند با عنوان خنجر و شقایق، رهاورد این سفر بود که پس از تدوین و متن گذاری با قلم و صدای آوینی برای پخش به صدا و سیما با مدیریت محمد هاشمی تحویل داده شد اما پس از مدتی تاخیر و استنکاف از پخش آن، بریده هایی از تصاویر این سریال با برداشتن صدای آوینی و بدون اشاره به گروه سازنده آن (طالب زاده و صدری و برجی) به عنوان گزارش های خبری و تصویری خبرنگاران اعزامی صدا و سیما از تلویزیون پخش می شود. 

🔸 این اقدام صدا و سیما با خشم سازندگان سریال و از جمله شهید آوینی مواجه می شود. آوینی مقاله ای شدید اللحن به عنوان «نامه سرگشاده گروه سازنده سریال خنجر و شقایق» خطاب به رییس سازمان صدا و سیما می نویسد و با ارسال آن برای کیهان توسط آقایان طالب زاده و حسین بهزاد خواستار انتشار آن می شود و ضمنا یاد آور می شود که کیهان در هر گونه دخل و تصرف در آن آزاد است. 

ادامه نوشته

◀️ مقایسه تفسیر کلامی و فلسفی از روایت «ان الله خلق آدم علی صورته»

✍️ از جمله روایاتی که مکررا مورد استناد فلسفه صدرایی به تاسی از عرفان ابن عربی برای اثبات توحید تشبیهی و وحدت وجودی قرار گرفته، روایت نبوی «ان الله خلق آدم علی صورته» است. فلسفه صدرایی روایت را چنین معنا می کند که خداوند آدم و انسان را بر صورت خویش آفریده و انسان مظهر اسماء و صفات الهی و  شبیه خداوند است. 

🔸ابن عربی در فصوص می نویسد: «آدم بر اساس روایت ان الله خلق آدم علی صورته، جامع همه نعت های حضرت الهیه است که عبارت است از ذات و صفات و افعال، و صورت آدم جز صورت خداوند نیست.» (فصوص الحكم؛ ج‏1 ؛  ص 199، و نیز  فتوحات مکیه، ج 2، ص 67) 

🔸ملاصدرا در شرح بر اصول کافی در ذیل روایت «ان الله خلق آدم علی صورته» : «خداوند از مَثل منزه است اما از مثال نه (!!) و اگر بین نفس و روح آدمی با خداوند شباهت نبود، امیرالمؤمنین علیه السلام نمی گفت: من عرف نفسه فقد عرف ربه، پس بین نفس آدمی با خالقش در ذات و صفات و افعال مشابهت وجود دارد.» (شرح أصول كافي (صدرا) ج‏3 ص392) 
و نیز : «بدان که انسان کامل چون خلیفه خداوند است بر صورت خداوند آفریده شده است.» (مفاتيح الغيب ص19) 

ادامه نوشته

◀️ رابطه خداوند با هستی از منظر کلام و فلسفه

✍️ چگونگی رابطه خداوند با هستی و جهان،  محوری ترین نقطه اختلاف بین کلام و فلسفه است. 
بر اساس کلام عقلی و وحیانی شیعه خداوند عالم را بدون خمیر مایه ازلی (لا من شئ) خلق کرد و تدبیر و ربوبیت آن را بر عهده گرفت. بین خدا و مخلوقات او هیچ سنخیت وجودی ای نیست و خداوند منزه و متعالی از هر گونه شباهت و مماثلت با آفریده های خود است، چه آن که هر گونه شباهت به معنای مادی بودن و نقصان در خداوند است و بر خلاف اصل توحید و ذات واحد و احد و صمد خداوند است.

🔻 اما در فلسفه مشاء، عالَم صادر از ذات خداوند و هم سنخ با او معرفی می شود و در فلسفه ملاصدرا و عرفان ابن عربی براساس نظریه غیر عقلانی وحدت وجود، عالم عین خداوند و تجلی و تطور ذات او محسوب می شود و سخن از دو گانگی بین خدا و هستی و واجب و ممکن، نشانه احول و لوچی دیدگاه قلمداد می شود. 

ادامه نوشته

◀️ آیا وحدت وجود دارای تقریرها و تفسیرهای گوناگون است؟

✍️ فلسفه و عرفان گاه در برابر انتقادات جدی ای که به نظریه وحدت وجود وارد می شود و نیز گاهی به دلیل آن که خود اهل ف و ع به تقابل نظریه خدا انگاری کل هستی و موجودات با بداهت عقلی و مسلمات دینی که همه حکایت از دو گانگی خالق و مخلوق و خداوند و جهان دارند، التفات پیدا می کنند، سخن از تفسیرها و قرائت های گوناگون از وحدت وجود می گویند که به زعم آنان برخی از آنها درست و برخی نادرست است تا از این مخمصه نجات پیدا کنند اما واقعیت آن است که اگر قائل به دو وجود متباین در حقیقت و ذات که یکی خالق و دیگری مخلوق است و هیچ تشابه و تجانس وجودی بین این دو وجود ندارد، نشویم، با هیچ تفسیر و تقریری از وحدت وجود نمی توانیم این عقیده خلاف عقل و وحی را تصحیح و عقلانی کنیم. 

ادامه نوشته